Trong bối cảnh TP.HCM đang nỗ lực tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt được xem là một bước ngoặt về thể chế. Chia sẻ về vấn đề này, PGS.TS. Đỗ Phú Trần Tình - Viện trưởng Viện Phát triển chính sách Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Kinh tế - Luật, đã đưa ra những phân tích sâu sắc về tầm quan trọng của đạo luật này đối với sự phát triển của siêu đô thị.

Khắc phục tính “phân mảnh” và cơ chế tình thế

Theo PGS.TS. Đỗ Phú Trần Tình, các cơ chế đặc thù trước đây của Thành phố chủ yếu mang tính cục bộ, chỉ giải quyết các vướng mắc trước mắt và thiếu một khuôn khổ pháp lý ổn định. Quá trình xây dựng chính sách cũ thường vận hành theo hướng “phản ứng với thực tiễn”, dẫn đến việc nhiều cơ chế khi được thực thi đã lỡ mất “thời điểm vàng”. Ông nhấn mạnh rằng Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo ra một khung thể chế tổng thể, thống nhất và có tầm nhìn dài hạn, giúp Thành phố chủ động hoàn toàn trong quản lý và điều hành.

Ba trụ cột nền tảng cho sự phát triển Để Luật Đô thị đặc biệt thực sự hiệu quả, PGS.TS. Đỗ Phú Trần Tình đề xuất ba trụ cột cốt lõi:

Thứ nhất, trao quyền tự chủ thực chất: Thành phố cần được toàn quyền quyết định từ tổ chức bộ máy đến các vấn đề quy hoạch, đầu tư và tài chính.

Thứ hai, cơ chế thử nghiệm thể chế (Sandbox): Cho phép TP.HCM đi trước trong các mô hình kinh tế và công nghệ mới mà pháp luật hiện hành chưa kịp điều chỉnh.

Thứ ba, khung pháp lý cạnh tranh quốc tế: Đặc biệt trong lĩnh vực tài chính để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm tài chính quốc tế.

Trao quyền dứt khoát cho TP.HCM

Việc ban hành Luật Đô thị đặc biệt sẽ mang lại cho TP.HCM một không gian phát triển hoàn toàn mới, giúp tháo gỡ căn cơ các điểm nghẽn thể chế nhờ quyền tự chủ thực chất trong các lĩnh vực cốt lõi. Với khung pháp lý nhất quán và cơ chế thử nghiệm (sandbox), Thành phố có thể rút ngắn đáng kể thời gian ra quyết định, kịp thời thu hút các nhà đầu tư chiến lược và tiên phong trong các mô hình kinh tế tương lai như kinh tế số hay tài chính quốc tế. Không chỉ dừng lại ở quy mô địa phương, những cải cách này còn được kỳ vọng trở thành kinh nghiệm thực tiễn để nâng cao năng lực cạnh tranh cho toàn quốc gia.