ĐỒNG NAI: KIẾN TẠO THỂ CHẾ ĐỂ GIẢI PHÓNG NGUỒN LỰC

PHÁT TRIỂN

Nghị quyết 16-NQ/TW ngày 21/07/2026 của Bộ Chính trị đặt ra mục tiêu chiến lược đưa Đồng Nai trở thành trung tâm kinh tế tri thức, hàng không hiện đại của châu Á-Thái Bình Dương và là thành phố kết nối toàn cầu. Để thực hiện được mục tiêu này, TP. Đồng Nai cần một cách tiếp cận mới đó là phải kiến tạo cơ chế đủ mạnh để huy động, kết nối và giải phóng toàn bộ nguồn lực xã hội thay vì chỉ dựa vào ngân sách hay “xin vốn cho từng dự án”. Trong bối cảnh đó, PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình, Quyền Viện trưởng Viện Phát triển chính sách và năng lực lãnh đạo ĐHQG-HCM đã đưa ra những định hướng và cơ chế quan trọng cho Đồng Nai trong giai đoạn phát triển mới. Trong đó ông đề xuất 6 định hướng trọng tâm.

Thứ nhất, phân quyền mạnh gắn với điều phối vùng. Trong đó, chủ động hơn về quy hoạch, đất đai, đầu tư, hạ tầng. Đồng thời, TP. Đồng Nai cần tăng cường liên kết với TP.HCM và các địa phương trong vùng. Thứ hai, cần đổi mới cơ chế tài chính. Để làm được điều này, cần phải đa dạng hóa nguồn lực thông qua hợp tác công tư (PPP), khai thác giá trị gia tăng từ đất đai, hạ tầng và các nguồn vốn dài hạn. Thứ ba, phát triển Long Thành thành cực tăng trưởng mới. Theo đó, sân bay Long Thành cần được đặt trong một hệ sinh thái kinh tế hàng không gồm logistics, thương mại quốc tế, công nghệ cao, tài chính, du lịch và đào tạo. Thứ tư, lấy con người, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm trung tâm. Do đó, cần phải thu hút nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu. Thứ năm, huy động doanh nghiệp và người dân. Như vậy, TP. Đồng Nai cần tạo điều kiện để doanh nghiệp nội địa, FDI và doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Đồng thời cần bảo đảm người dân được tham gia và thụ hưởng quá trình phát triển. Thứ sáu, gắn tăng trưởng với chất lượng sống. Với một đô thị lớn và hiện đại, phát triển không nên được đo bằng GRDP mà còn bằng hệ thống giao thông, y tế, giáo dục, nhà ở, môi trường, không gian xanh và quản trị đô thị hiện đại.

          PGS.TS Tình cũng chỉ ra rằng, cơ chế quan trọng nhất là phân cấp, phân quyền thực chất gắn với trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Bên cạnh 6 định hướng trọng tâm mà Đồng Nai cần tập trung để có thể đạt được mục tiêu Nghị quyết 16/NQ-TW đặt ra, TP. Đồng Nai cần được phân cấp, phân quyền thực chất. Ông cũng phân tích ba lý do chính khiến cơ chế này có thể giúp Đồng Nai đạt được mục tiêu phát triển bao gồm (i) phân quyền quyết định tốc độ phát triển, (ii) phân quyền quyết định khả năng giải phóng nguồn lực, (iii) phân quyền bảo đảm tính liên tục của chiến lược dài hạn. Tuy nhiên, PGS.TS Tình nhấn mạnh rằng, phân quyền không đồng nghĩa với việc phân tán quyền lực. Trong đó, cần phải xác định cụ thể việc gì Trung ương quyết định, việc gì địa địa phương quyết định, việc gì cần có sự phối hợp trong vùng. Bên cạnh đó, cần phải gắn quyền hạn với minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.

          Mặt khác, Đồng Nai cần chuyển từ tư duy “xin-cấp nguồn lực” sang “kiến tạo thể chế để huy động và kết nối nguồn lực”. Theo quan điểm của PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình, đây là việc cấp thiết mà TP. Đồng Nai cần phải thực hiện. Ông phân tích, bên cạnh nguồn lực từ ngân sách, nguồn lực của TP. Đồng Nai còn là đất đai, tài sản công, vốn tư nhân, doanh nghiệp, tri thức, nhân lực và sức dân. Do đó để có thể huy động và giải phóng các nguồn lực này, TP. Đồng Nai cần thực hiện bốn việc sau. Trước tiên, cần giải phóng nguồn lực từ thể chế. Đồng thời, cần biến tài sản và lợi thế sẵn có thành nguồn lực phát triển. Mặt khác, cũng cần phải huy động niềm tin xã hội. Cuối cùng, cần tạo sự thống nhất về mục tiêu phát triển dài hạn.