Trong bối cảnh Chính phủ ban hành Nghị định số 180/2025/NĐ-CP về hợp tác công - tư (PPP) trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình - Viện trưởng Viện Phát triển chính sách ĐHQG-HCM đã đưa ra một số khuyến nghị nhằm thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp. Trong đó, các khuyến nghị của ông đặc biệt tập trung vào các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

PPP công nghệ là động lực cho nền kinh tế số. Theo PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình, PPP trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giúp huy động nguồn lực đầu tư và tạo cơ chế kết nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Do đó, đây là nền tảng để thúc đẩy dòng vốn, công nghệ, dữ liệu và tri thức lưu chuyển hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế số.

Cần hoàn thiện thể chế để khuyến khích đổi mới. Nghị định số 180/2025/NĐ-CP đã mở ra nhiều cơ chế ưu đãi, tuy nhiên cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm bảo vệ các tổ chức, doanh nghiệp và cán bộ thực hiện dự án trong bối cảnh hoạt động khoa học công nghệ luôn tiềm ẩn rủi ro. Do đó, một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng chia sẻ rủi ro sẽ tạo động lực cho đổi mới sáng tạo.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) cần được trao cơ hội tham gia chuỗi giá trị. Theo PGS.TS Tình, các dự án PPP quy mô lớn về trung tâm dữ liệu, bán dẫn hay trí tuệ nhân tạo không nên chỉ là sân chơi của các tập đoàn lớn. Hiện nay, phần lớn doanh nghiệp tại Việt Nam có đến 95% doanh nghiệp vừa và nhỏ, do đó việc tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia các hạng mục chuyên sâu trong chuỗi giá trị sẽ giúp hình thành hệ sinh thái công nghệ có sức lan tỏa. Đồng thời, cần có cơ chế ưu tiên tỷ lệ gói thầu dành cho SME và khuyến khích doanh nghiệp đầu tàu chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và hợp tác dài hạn.

Chủ động tạo môi trường thu hút đầu tư. Để thu hút hiệu quả dòng vốn PPP, PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình nhấn mạnh các bộ, ngành và địa phương cần chuyển từ tư duy “chờ nhà đầu tư đến” sang “chủ động chuẩn bị điều kiện để nhà đầu tư lựa chọn”. Việc này bao gồm hoàn thiện hướng dẫn thực thi, chuẩn bị quỹ đất, hạ tầng số, cơ sở dữ liệu dùng chung, cải cách thủ tục hành chính và xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp trong suốt quá trình triển khai dự án. Theo ông, PPP trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững của Việt Nam khi thể chế đủ minh bạch, môi trường đầu tư ổn định và cơ chế hỗ trợ được hoàn thiện đồng bộ.