Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới đang được xem là dấu mốc chiến lược đặc biệt quan trọng và mở ra một giai đoạn phát triển mới cho TP.HCM với khát vọng trở thành trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á. Sau khi Nghị quyết 09-NQ/TW chính thức được ban hành đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học và chuyên gia, trong đó đáng chú ý là những phân tích và đánh giá của PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình - Viện trưởng Viện Phát triển chính sách ĐHQG-HCM trực thuộc Trường Đại học Kinh tế - Luật. Với quan điểm của một chuyên gia về nghiên cứu chính sách, PGS.TS Tình cho rằng đây không chỉ là một nghị quyết phát triển địa phương đơn thuần mà là “kim chỉ nam chiến lược” cho quá trình hình thành và vận hành một siêu đô thị mang tầm vóc quốc tế trong thế kỷ XXI.

Khẳng định vị thế đầu tàu quốc gia

Theo PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình, Nghị quyết 09-NQ/TW mang thông điệp chính trị rất mạnh mẽ khi tiếp tục khẳng định vai trò “đầu tàu”, “cực tăng trưởng trọng điểm” và vị thế không thể thay thế của TP.HCM trong chiến lược phát triển quốc gia. Trong bối cảnh cả nước đang tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng liên kết vùng và hình thành các cực tăng trưởng mới. Trong đó, việc sáp nhập tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu với TP.HCM đã tạo nên một bước chuyển mang tính lịch sử. Sau khi được hình thành, đây là siêu đô thị mới không chỉ sở hữu trung tâm tài chính dịch vụ lớn nhất cả nước, mà còn có cả một hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao và cụm cảng nước sâu chiến lược mang tầm quốc tế. PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình nhận định “Đây là lần đầu tiên TP.HCM có được một cấu trúc kinh tế tích hợp với quy mô và tiềm năng lớn đến như vậy”. Theo đó, sự cộng hưởng giữa tài chính, công nghệ cao, logistics và cảng biển sẽ tạo điều kiện hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nghiên cứu, đổi mới sáng tạo đến sản xuất và xuất khẩu toàn cầu là những lợi thế mà không nhiều đô thị trong khu vực sở hữu.

Tầm nhìn 100 năm và tư duy phát triển thế kỷ

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Nghị quyết 09-NQ/TW là lần đầu tiên đặt TP.HCM trong tầm nhìn phát triển đến năm 2075. Theo PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình, điều này cho thấy tư duy kiến tạo tương lai và khát vọng xây dựng một siêu đô thị hiện đại, có sức cạnh tranh toàn cầu. Ông cho rằng, khác với các cơ chế đặc thù trước đây vốn chủ yếu giải quyết những vấn đề ngắn hạn, Nghị quyết 09-NQ/TW đặt ra yêu cầu TP.HCM phải phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Về việc quy hoạch đô thị trong giai đoạn mới cũng phải vượt ra khỏi tư duy phát triển như truyền thống. Trong đó, cần tích hợp đồng bộ không gian ngầm, không gian xanh, hệ thống sông nước, biển và giao thông công cộng hiện đại để hình thành một cấu trúc đô thị thông minh, bền vững. Đặc biệt, PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình nhấn mạnh điểm đột phá lớn nhất nằm ở thay đổi tư duy thể chế. TP.HCM sẽ từng bước chuyển từ cơ chế “thí điểm, đặc thù” sang một thể chế vượt trội và ổn định lâu dài thông qua Luật Đô thị đặc biệt. “Khi chiếc áo thể chế được tháo gỡ, sức sáng tạo của người dân, doanh nghiệp và cả bộ máy quản trị sẽ được giải phóng mạnh mẽ”, ông khẳng định.

Khát vọng tăng trưởng chưa từng có

Nghị quyết 09-NQ/TW đặt ra các mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng như GRDP tăng tối thiểu khoảng 10%/năm trong nhiều giai đoạn liên tiếp, GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 14.000 USD vào năm 2030, 25.000 USD vào năm 2035 và hướng tới 100.000 USD vào năm 2075. Theo đánh giá của PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình, đây là thách thức rất lớn trong bối cảnh TP.HCM đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn về hạ tầng, logistics và thể chế. Tuy nhiên, việc mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất sẽ tạo điều kiện quan trọng để TP tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Ông cho rằng chìa khóa quyết định nằm ở chuyển đổi từ mô hình phát triển theo chiều rộng sang nền kinh tế dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nghị quyết 09-NQ/TW cũng đã xác định rõ các lĩnh vực công nghệ lõi cần ưu tiên như AI, vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học và năng lượng sạch là những ngành được xem là nền tảng của nền kinh tế tương lai. Bên cạnh đó, việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế thế hệ mới, khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển và sân bay hàng hóa sẽ giúp TP.HCM tham gia sâu hơn vào mạng lưới tài chính thương mại toàn cầu.

“Cơ hội lịch sử” để TP.HCM bứt phá

Theo PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình, TP.HCM đang đứng trước “cơ hội lịch sử” để tạo ra một sức bật mới mang tính bước ngoặt và từng bước cạnh tranh với các siêu đô thị lớn của châu Á như Singapore, Thượng Hải hay Tokyo. Ông nhấn mạnh rằng, sự thành công của một siêu đô thị không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn ở chất lượng sống của người dân, công bằng xã hội, chất lượng môi trường và khả năng phát triển bền vững. PGS. TS Tình khẳng định “Đó mới thực sự là hình mẫu của một đô thị toàn cầu văn minh, hiện đại và đáng sống trong thế kỷ XXI”. Trong bối cảnh TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô và tầm vóc chưa từng có, những phân tích của PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình không chỉ góp phần làm rõ ý nghĩa chiến lược của Nghị quyết 09-NQ/TW mà còn mở ra góc nhìn về tương lai của một siêu đô thị năng động, hiện đại và hội nhập toàn cầu.